Một chiếu mưa bước lang thang trên con đường dốc quanh co lên đỉnh tháp của núi Nhạn, cơn mưa bất chợt làm tôi mát lạnh cả người và nó như thử thách cho một người lần đầu tiên đến khám phá vùng núi này. Trước hết tôi xin giới thiệu sơ qua danh lam thắng cảnh này.

Nằm nghiêng mình bên sông Ba, thành phố trẻ Tuy Hòa đuợc biết đến như một vùng đất đầy nắng, gió, lam lũ… và có cả những nét đẹp tự nhiên không nơi nào có được. Núi Nhạn in bóng bên sông Đà Rằng – biểu tượng của Phú Yên chính là một trong số ấy…

Núi Nhạn cao hơn một trăm mét, tọa lạc ở phường Nhất thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên. Có nhiều cách lý giải về tên gọi của núi Nhạn nhưng nói đến núi Nhạn trước tiên là bởi ở đó có một cái tháp Chăm cổ đã gần 700 tuổi được gọi là Tháp Nhạn.

Đây là một trong số nhiều công trình tháp cổ mà Vương quốc Chăm Pa oai mạnh ngày xưa để lại trên dải đất miền Trung. Có người nói rằng nhìn xa đỉnh tháp trông như con chim nhạn (một loại chim hiện đã không còn nhìn thấy), có người bảo vì ngày xưa ở trên núi này có nhiều chim hạc, người dân địa phương đọc chệch là Nhạn. Như vậy so với Ponaga của Nha Trang hay Porime của Ninh Thuận, ngọn tháp trên núi không có một cái tên Chăm nào cả mà do nhân dân địa phương đặt tên.

Trong kháng chiến, không ít lần đỉnh tháp từng là mục tiêu công kích của địch. Đỉnh tháp hiện nay đã được dựng lại nhưng trong lịch sử từng ghi một tàu hải chiến của giặc ngoài biển Tuy Hòa đã bắn đại bác vào làm gãy đỉnh, tháp trơ trụi mất phần trên.

Ngày nay, đi theo chân núi chúng ta sẽ thấy một tảng gạch lớn mà nhiều người cho rằng đó là đỉnh tháp nguyên mẫu. Đương nhiên, tương truyền vẫn là tương truyền song vẻ đẹp và giá trị lịch sử của núi Nhạn là không thể phủ nhận.

Tháp hiện được dùng để thờ thánh mẫu, mẹ đất của Phú Yên, bà được nhân dân địa phương hết sức kính trọng và lúc nào cũng ngun ngút khói hương. Từ nhiều vị trí khác nhau ở Tuy Hòa người ta cũng có thể thấy tháp Nhạn sừng sững đứng đó, chứng kiến bao thăng trầm của vùng đất này. Núi Nhạn kết hợp cùng sông Ba (đoạn chảy qua Tuy Hòa gọi là sông Đà Rằng) cùng cây cầu hiện đại đã trở thành điểm nhấn của Tuy Hòa nói riêng và Phú Yên nói chung…